Zorgstelsel in Nederland (2)
Gezondheid
Iedereen die in Nederland woont of werkt, moet een basisverzekering afsluiten. Deze verzekering dekt de meeste noodzakelijke medische kosten, zoals huisartsbezoeken, ziekenhuiszorg en medicijnen.
De overheid bepaalt de inhoud van de basisverzekering, dus deze is bij elke zorgverzekeraar hetzelfde.
Asielzoekers (in procedure)
Asielzoekers die nog in de asielprocedure zitten, hoeven geen zorgverzekering af te sluiten. Zij vallen onder de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA). Zorg wordt hierbij in natura vergoed via gecontracteerde zorgverleners. Er geldt geen eigen risico en geen eigen bijdrage.
In de eerste twee maanden hebben asielzoekers alleen recht op medische noodhulp; daarna geldt volledige RMA-dekking. De RMA AsielzoekersCOA verrekent de kosten rechtstreeks met de zorgaanbieder.
Statushouders
Zodra iemand een verblijfsvergunning krijgt en verhuist naar woonruimte in een gemeente, is hij verplicht om binnen vier maanden een basiszorgverzekering af te sluiten. Ook kan hij overwegen om een aanvullende verzekering te nemen.
Aanvullende verzekering (optioneel)
- Dekking voor zorg die niet onder de basisverzekering valt, zoals fysiotherapie, tandheelkundige zorg voor volwassenen en alternatieve geneeswijzen.
- Premies en dekking verschillen per verzekeraar, dus vergelijken loont.
Wie wel en wie niet
- Wel: Iedereen van 18 jaar of ouder moet een zorgverzekering afsluiten en kan, afhankelijk van inkomen en vermogen, in aanmerking komen voor zorgtoeslag.
- Niet: Kinderen jonger dan 18 jaar zijn gratis meeverzekerd bij hun ouders en hoeven geen eigen zorgverzekering te hebben. Zij hebben ook geen recht op zorgtoeslag.
Kinderen
Basisverzekering voor kinderen
Kinderen tot 18 jaar zijn in Nederland gratis meeverzekerd bij de zorgverzekering van hun ouder(s). Dit geldt zowel voor de basisverzekering als voor eventuele aanvullende verzekeringen. De basisverzekering dekt alle noodzakelijke zorg voor kinderen.
Belangrijk: Zodra een kind 18 jaar wordt, moet hij of zij zelf een eigen zorgverzekering afsluiten en betalen. Vanaf dat moment kan hij of zij ook zorgtoeslag aanvragen om (een deel van) de kosten van de zorgverzekering te helpen dekken.
Aanvullende verzekering voor kinderen
- Afhankelijk van de ouder(s): Als de ouder(s) een aanvullende verzekering hebben, geldt die ook voor hun kinderen. Hebben de ouder(s) geen aanvullende verzekering, dan hebben kinderen geen aanvullende dekking.
- Aanpassing mogelijk: Ouders kunnen een aanvullende verzekering afsluiten of aanpassen als zij extra zorg voor hun kinderen willen verzekeren, bijvoorbeeld voor orthodontie of uitgebreide tandheelkundige zorg.
Belangrijke punten voor ouders
- Behoeften van het kind:
- Tandheelkundige zorg: Bijvoorbeeld orthodontie.
- Fysiotherapie: Handig bij veel sporten of medische noodzaak.
- Kosten en dekking:
- Premie: Kosten verschillen per verzekeraar en dekking.
- Dekking: Let goed op wat precies wordt vergoed.
- Vergelijken van verzekeraars:
- Gebruik vergelijkingssites zoals Independer, Zorgkiezer of Pricewise.
- Let daarbij speciaal op de dekking voor kinderen.
- Aanpassen aanvullende verzekering:
- Controleer of je de aanvullende verzekering tijdens het jaar kunt wijzigen als de zorgbehoefte verandert.
Samenvatting
- Kinderen zijn gratis meeverzekerd via de ouder(s) voor de basisverzekering.
- De aanvullende verzekering van de ouder(s) geldt ook voor kinderen.
- Zonder aanvullende verzekering van de ouder(s) is er ook geen aanvullende dekking voor kinderen.
- Houd rekening met de zorgbehoeften van je kind bij het kiezen of aanpassen van een aanvullende verzekering.
Praktische stappen voor nieuwkomers
- Zorgverzekering afsluiten
Sluit binnen vier maanden na je aankomst in Nederland een basiszorgverzekering af. - Premie betalen
Betaal elke maand op tijd de premie voor je zorgverzekering. - Eigen risico begrijpen
Wees bewust van het verplichte eigen risico en dat je soms zelf kosten moet betalen voor zorg. - Aanvullende verzekering overwegen
Bekijk of je extra zorg nodig hebt waarvoor je een aanvullende verzekering kunt afsluiten. - Zorgtoeslag aanvragen
Controleer of je recht hebt op zorgtoeslag en vraag dit aan bij de Belastingdienst.
Voorbeeld: DSW
De initiatiefnemer van De Nieuwe Nederlanders heeft al ruim 30 jaar dezelfde zorgverzekering bij DSW en is hier erg tevreden mee. Zij heeft zowel een basisverzekering als een aanvullende verzekering, voor zichzelf (én haar minderjarige kinderen).
Elk jaar controleert zij of de zorgverzekering nog past bij haar situatie en wensen. Natuurlijk bepaal je zelf welke zorgverzekering het beste bij jou past. Er zijn veel opties, en je kunt jaarlijks wisselen van zorgverzekeraar. Je zit dus niet voor het leven vast aan één maatschappij. Let wel op eventuele voorwaarden bij het overstappen.
Zorg en medische hulp: asielzoekers & statushouders
1. Regelingen
Asielzoekers (in procedure)
- Geen zorgverzekering nodig.
- Vallen onder de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA).
- Zorg in natura via gecontracteerde zorgverleners.
- Geen eigen risico en geen eigen bijdrage.
- Eerste 2 maanden alleen recht op medische noodhulp; daarna volledige RMA-dekking.
- RMA verrekent kosten direct met de zorgaanbieder.
Statushouders
- Het is verplicht om binnen 4 maanden na verhuizing naar een gemeente een basiszorgverzekering af te sluiten.
- Mogelijkheid tot aanvullende verzekering voor zorg die niet door de basisverzekering wordt gedekt (bijvoorbeeld fysiotherapie, tandheelkundige zorg voor volwassenen, alternatieve geneeswijzen).
- Premies en dekking verschillen per verzekeraar: vergelijken loont.
2. Wat te doen bij ziekte of medische nood
| Tijdstip | Asielzoekers (in procedure) | Statushouders |
|---|---|---|
| Overdag (ma–vr) | Meld je bij de gezondheidszorgmedewerker in het AZC. Deze verwijst je zo nodig naar de huisarts of specialist. | Bel je eigen huisarts. De assistent plant een afspraak of geeft advies. |
| Avond, weekend & feestdagen | Bel de huisartsenpost via het speciale AZC-nummer (staat op je COA-informatiekaart). | Bel de huisartsenpost in jouw regio. Telefoonnummer staat op de website van je huisarts, je zorgpas, of op het antwoordapparaat van je huisarts. |
| Werkwijze huisartsenpost | Medewerker (triagist genoemd) stelt vragen, geeft advies, plant afspraak of stuurt arts langs. | Zelfde werkwijze: Medewerker (triagist genoemd) beoordeelt en geeft advies, plant afspraak of stuurt arts langs. |
| Noodsituatie (levensbedreigend) | Bel 112 direct. | Bel 112 direct. |
Tips
- Neem altijd je RMA-pas (asielzoeker) of zorgpas (statushouder) mee naar afspraken.
- Sla belangrijke telefoonnummers op in je telefoon:
- Gezondheidszorgmedewerker AZC
- Huisarts
- Huisartsenpost
- 112
Bron: Zorgwijzer.nl, COA, RMA Healthcare
Hulp van de gemeente met je geld (financieel ontzorgen)
In de eerste 6 maanden nadat je een bijstandsuitkering krijgt, moet de gemeente je helpen met het betalen van belangrijke rekeningen. Dit heet financieel ontzorgen.
De gemeente betaalt dan vanuit je uitkering:
- Huur van je huis
- Zorgverzekering
- Gas, water en elektriciteit
Zo weet je zeker dat deze rekeningen op tijd betaald worden.
Niet in elke gemeente hetzelfde
Ongeveer de helft van de gemeenten doet dit voor alle statushouders. Andere gemeenten doen het alleen als het nodig is, of ze geven hulp op een andere manier, bijvoorbeeld:
- Samen je geldzaken bekijken
- Cursus omgaan met geld
Vraag aan je gemeente
Vertel je gemeente dat je wilt weten welke hulp zij geven in de eerste 6 maanden.
Waarom betaal je in Nederland elke maand premie én soms extra kosten?
In Nederland heeft iedereen een zorgverzekering.
Daarvoor betaal je elke maand premie. Soms betaal je ook eigen risico of eigen bijdrage als je zorg gebruikt.
1. Maandelijkse premie – altijd betalen
- Dit is een vast bedrag dat je elke maand betaalt aan je zorgverzekeraar.
- Dit geld wordt gebruikt om veel soorten zorg te betalen, zoals ziekenhuis, huisarts, medicijnen en ambulance.
- Ook als je niet ziek bent, betaal je premie. Dat komt omdat iedereen samen betaalt voor mensen die wél zorg nodig hebben. Dat heet solidariteit.
2. Eigen risico – alleen als je zorg gebruikt
- Een vast bedrag dat je zelf betaalt voor zorg uit de basisverzekering, voordat de verzekering gaat vergoeden.
- In 2024 is dit € 385 per jaar.
- Je betaalt alleen eigen risico voor sommige zorg, zoals ziekenhuis, specialist of bepaalde medicijnen.
- Huisarts valt hier niet onder: die is altijd gratis vanuit de basisverzekering.
3. Eigen bijdrage – soms extra betalen
- Voor sommige soorten zorg betaal je altijd een deel zelf, ook al heb je al premie betaald.
- Bijvoorbeeld voor: bepaalde medicijnen, kraamzorg, hulpmiddelen (zoals een bril of rollator).
- Waarom ook eigen bijdrage?
- Om mensen te helpen kiezen voor goedkopere of noodzakelijke zorg.
- Om te voorkomen dat er te veel of onnodige zorg wordt gebruikt.
- Omdat niet alle zorg volledig wordt vergoed door de basisverzekering.
Voorbeelden:
- Huisarts: gratis, je betaalt geen eigen risico of eigen bijdrage.
- Ziekenhuis: eerst je eigen risico betalen, daarna betaalt de verzekering de rest.
- Bepaalde medicijnen: soms eigen bijdrage per recept, afhankelijk van de afspraken van je verzekering.
Vragen om de juiste zorgverzekering te kiezen
Als je een zorgverzekering kiest, is het slim om jezelf eerst een paar vragen te stellen.
1. Hoe is mijn gezondheid?
- Heb je vaak zorg nodig, zoals medicijnen of behandelingen bij een therapeut?
- Dan is het verstandig om geen hoog vrijwillig eigen risico te nemen.
- Misschien heb je ook een aanvullende verzekering nodig voor extra zorg.
2. Wat kan ik elke maand betalen?
- Denk aan je budget.
- Een hoger vrijwillig eigen risico maakt je premie lager, maar je betaalt dan meer als je zorg nodig hebt.
3. Heb ik extra zorg nodig?
- Wil je ook dekking voor tandarts, fysiotherapie of alternatieve geneeswijzen?
- Dan heb je een aanvullende verzekering nodig.
4. Welke zorgverleners wil ik gebruiken?
- Sommige verzekeringen werken alleen met bepaalde artsen, ziekenhuizen of tandartsen.
- Controleer of jouw arts of ziekenhuis wordt vergoed door de verzekering.
Zorgtoeslag
Wat is het?
Zorgtoeslag is een bijdrage van de overheid om je te helpen de kosten van je zorgverzekering te betalen.
Wie komt in aanmerking?
Je kunt zorgtoeslag krijgen als je inkomen en vermogen onder bepaalde grenzen blijven. Dit geldt voor mensen van 18 jaar en ouder.
Aanvragen
Je moet zorgtoeslag zelf aanvragen via de Belastingdienst. Dit moet je elk jaar opnieuw doen, vooral als je inkomen of situatie verandert. Zorg dat je aanvraag op tijd binnen is om toeslag te krijgen.
Eigen risico (extra uitleg)
Het Eigen Risico in de Zorgverzekering
Wat is het eigen risico?
Het eigen risico is een vast bedrag dat iedereen van 18 jaar en ouder in Nederland zelf moet betalen voor zorgkosten uit de basisverzekering. Pas als je dit bedrag hebt betaald, vergoedt de zorgverzekeraar de rest van de zorgkosten.
Waarom is het eigen risico ingevoerd?
Het eigen risico is bedoeld om mensen bewuster te maken van het gebruik van zorg en om de kosten van de zorg betaalbaar te houden. Sommige mensen vinden het eigen risico lastig omdat het kan zorgen dat ze zorg vermijden, terwijl ze die eigenlijk nodig hebben.
Hoe hoog is het eigen risico?
In 2024 is het verplichte eigen risico € 385 per jaar. Dit betekent dat je de eerste € 385 aan zorgkosten zelf betaalt.
Je kunt ook kiezen voor een vrijwillig eigen risico. Als je dit verhoogt, betaal je minder premie, maar moet je wel meer zelf betalen als je zorg nodig hebt.
Voor welke zorg betaal je eigen risico?
Je betaalt eigen risico voor onder andere:
- Ziekenhuiszorg, zoals verblijf en behandelingen
- Specialistische zorg, zoals bezoeken aan cardioloog of KNO-arts
- Medicijnen voorgeschreven door huisarts of specialist
- Laboratoriumonderzoek op voorschrift (bijvoorbeeld bloedonderzoek)
- Ambulancevervoer in noodgevallen
- Psychologische zorg (zoals bij een psycholoog of GGZ)
- Paramedische zorg uit de basisverzekering (zoals fysiotherapie, ergotherapie)
- Bepaalde hulpmiddelen (bijvoorbeeld hoortoestel, kunstgebit, krukken)
Voor welke zorg betaal je geen eigen risico?
Je betaalt geen eigen risico voor:
- Bezoeken aan de huisarts of praktijkondersteuner
- Huisartsenpost
- Verloskundige zorg en kraamzorg (hoewel hier soms een eigen bijdrage geldt)
- Hulpmiddelen die je in bruikleen hebt
- Wijkverpleging thuis
- Zorg voor kinderen onder de 18 jaar
- Zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) of Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
- Zorg die je aanvullende verzekering vergoedt, zoals tandarts of alternatieve geneeswijzen
- Sommige bevolkingsonderzoeken en inentingen
Hoe werkt het eigen risico?
- Je gebruikt zorg uit de basisverzekering, bijvoorbeeld je gaat naar het ziekenhuis of haalt medicijnen op.
- De zorgverlener of apotheek declareert de kosten bij je zorgverzekeraar.
- Je zorgverzekeraar betaalt de rekening, maar rekent het deel dat onder je eigen risico valt bij jou neer.
- Je ontvangt een rekening voor het eigen risico en betaalt dit meestal automatisch via incasso.
Wat als je geen zorgkosten maakt?
Als je in een jaar geen zorgkosten hebt die onder het eigen risico vallen, betaal je ook geen eigen risico. Het bedrag begint elk jaar opnieuw.
Eigen risico versus eigen bijdrage
Let op: het eigen risico is niet hetzelfde als de eigen bijdrage. Een eigen bijdrage betaal je altijd voor bepaalde zorgvormen, zoals een kunstgebit of bepaalde medicijnen, ongeacht je eigen risico.
Voorbeeld 1: Anne
Anne gaat naar de eerste hulp na een ongelukje en het ziekenhuis stuurt een rekening van € 295 naar haar zorgverzekeraar. Dit bedrag rekent de verzekeraar als eigen risico bij Anne. Ze heeft verder dat jaar geen zorgkosten, dus haar eigen risico voor dat jaar is € 295. Het volgende jaar begint haar eigen risico weer op nul.
Voorbeeld 2: Tim
Tim heeft een verplicht eigen risico van € 385. Hij gaat naar de huisarts (kosten € 40, geen eigen risico), daarna naar het ziekenhuis voor onderzoek (€ 220) en krijgt medicijnen (€ 60). Hij betaalt dus eerst € 280 aan eigen risico (220 + 60). Later in het jaar heeft hij nog een kleine ingreep van € 170. Omdat hij nog € 105 eigen risico over had (385 – 280), betaalt hij dat nog zelf. De rest wordt vergoed door de verzekering. door de verzekeraar gedekt.
Infographic
De onderstaande infographic legt uit hoe het eigen risico werkt in combinatie met een DBC (klik voor een vergroting).
Extra advies voor statushouders over zorgverzekering
1. Basisverzekering kiezen
- Iedereen in Nederland, ook statushouders, is verplicht een basiszorgverzekering af te sluiten. Deze verzekering vergoedt belangrijke medische kosten zoals huisartsbezoeken, ziekenhuiszorg en medicijnen.
- Vergelijk verschillende verzekeraars via websites zoals Independer of Zorgwijzer om een passende en betaalbare verzekering te vinden.
2. Overweeg een aanvullende verzekering
- Denk na over je persoonlijke situatie: heb je bijvoorbeeld fysiotherapie of tandartszorg nodig? Dan kan een aanvullende verzekering handig zijn.
- Let op de kosten en dekking, soms is het voordeliger zorgkosten zelf te betalen dan een dure aanvullende verzekering.
3. Het eigen risico
- In 2024 is het standaard eigen risico € 385. Dit is het bedrag dat je zelf betaalt aan zorgkosten uit de basisverzekering voordat je verzekering begint te vergoeden.
- Je kunt het eigen risico vrijwillig verhogen tot maximaal € 885 om een lagere premie te krijgen. Dit is verstandig als je verwacht weinig zorg te gebruiken.
4. Zorgtoeslag aanvragen
- Zorgtoeslag is een financiële bijdrage van de overheid om je te helpen met de premie van je zorgverzekering.
- Je komt in aanmerking als je inkomen en vermogen onder een bepaalde grens liggen. Vraag het aan via de Belastingdienst.
5. Vraag hulp als dat nodig is
- Veel gemeenten en organisaties bieden hulp aan statushouders bij het kiezen van een zorgverzekering.
- Heb je moeite met de Nederlandse taal? Vraag dan om taalhulp bij het begrijpen van verzekeringsvoorwaarden en formulieren.
6. Sluit je zorgverzekering op tijd af
- Je moet binnen vier maanden na het krijgen van je verblijfsvergunning een zorgverzekering afsluiten. Doe je dit niet, dan kun je een boete krijgen en wordt je mogelijk automatisch duurder verzekerd.
7. Controleer je polis elk jaar
- Verzekeraars kunnen elk jaar voorwaarden wijzigen. Vergelijk jaarlijks het aanbod en kijk of je verzekering nog past bij je situatie.
Extra uitleg: Eigen risico en DBC’s
- Zorgkosten in ziekenhuizen worden vaak via een DBC (diagnose-behandelingcombinatie) gedeclareerd.
- De startdatum van de DBC bepaalt in welk jaar het eigen risico geldt.
- Wordt een vervolg-DBC in een volgend jaar gestart? Dan geldt het eigen risico van dat jaar ook.
Training en ondersteuning voor vrijwilligers die statushouders helpen
Daarom biedt Zorgverzekeringslijn gratis trainingen en advies aan vrijwilligers die statushouders helpen.
Begrijpen hoe je zorgverzekering werkt is belangrijk, want fouten kunnen leiden tot financiële problemen.
Meld je gratis aan!
Op verschillende data en tijdstippen hebben wij zogenaamde open trainingen ingepland. Hier kan je individueel aan deelnemen. Een training op maat voor alleen jouw organisatie en vrijwilligers kan ook.
Vrijwilligers die statushouders helpen, vind je vaak bij:
- Gemeentelijke vrijwilligerscentrales: Veel gemeenten hebben een centrale plek waar je vrijwilligerswerk kunt vinden en vrijwilligers kunt aanmelden.
- Lokale welzijnsorganisaties: Organisaties zoals het wijkteam, maatschappelijke opvang, of organisaties die gespecialiseerd zijn in vluchtelingen en statushouders.
- COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers): Zij werken vaak samen met vrijwilligers voor begeleiding.
- Vrijwilligersplatforms en maatschappelijke initiatieven: Bijvoorbeeld via organisaties als VluchtelingenWerk Nederland of lokale kerken en buurthuizen.
- Zorgverzekeringslijn zelf: Zij bieden ook trainingen en kunnen doorverwijzen naar vrijwilligersnetwerken of lokale initiatieven.
Voorbeeld van hulp van vrijwilligers in gemeente Apeldoorn
Voor Apeldoorn kun je vrijwilligers die statushouders helpen onder andere vinden via deze organisaties en initiatieven:
- Vrijwilligerscentrale Apeldoorn
Website: vrijwilligerscentraleapeldoorn.nl
Hier kun je vrijwilligerswerk vinden en contact opnemen over ondersteuning van statushouders. - Welzijn Apeldoorn
Website: welzijnapeldoorn.nl
Ze bieden ondersteuning aan nieuwkomers en organiseren vrijwilligers die begeleiden. - VluchtelingenWerk Apeldoorn
Website: vluchtelingenwerk.nl/regio/apeldoorn
Zij bieden begeleiding en hulp aan statushouders en hebben vaak vrijwilligers actief. - COA-regio Noord en Oost
COA werkt samen met lokale vrijwilligers voor opvang en begeleiding.
Website: coa.nl - Zorgverzekeringslijn
Zij geven trainingen en advies aan vrijwilligers, mogelijk ook in Apeldoorn-regio.
Website: zorgverzekeringslijn.nl